منظور از آناليز Acoustic Emission در مباحث مانیتورینگ و عیب یابی تجهیزات دوار، با آنچه در تستهای غیرمخرب (NDT) رایج است، متفاوت می باشد. در واقع در بحث مراقبت وضعیت تجهیزات و ماشین آلات، امواج صوتی منتشر شده توسط آنها مورد مطالعه قرار می گیرد. در حالیکه در بحث NDT امواج مصنوعی در حالت کاملاً کنترل شده ایجاد شده و با بررسی چگونگی انعکاس امواج فوق، برخی عیوب ساختاری مورد کنکاش قرار می گیرند.

با توجه به رنج فرکانسی تحلیل، آناليز Acoustic Emission در موضوع مراقبت وضعیت را به دو بخش آنالیز آلتراسونیک (فرکانسهای بالاتر از 20 کیلوهرتز)  و آنالیز صدا (فرکانسهای کمتر از 20 کیلو هرتز) تقسیم می کنیم که البته در برخی موارد ریشه های مشترک دارند. این نامگذاری با توجه به حد بالای فرکانس صوتی قابل تشخیص توسط انسان یعنی 20 کیلوهرتز صورت پذیرفته است.

طیف امواج صوتی با فرکانس بالاتر از 20 کیلوهرتز که حد انتهایی شنوایی انسان است ، ” امواج آلتراسونیک“ نامیده می شود.

برخی از اشکالات و عیوب، منجر به ایجاد امواج آلتراسونیک و پخش آنها می شوند. با در نظر گرفتن محیط واسط، به طور کلی دو نوع موج آلتراسونیک داریم:

Structure borne

Air Borne

که هر دو نوع آن به کمک دستگاه دتکتور آلتراسونيک و انواع سنسورهای موجود، تشخیص داده شده و با تحلیل ویژگیهای آنها، نوع عیب قابل شناسایی است. همچنین با توجه به شدت امواج، محل عیب با دقت قابل ملاحظه ای تعیین می گردد. زيرا به علت وجود دمپينگ (میرایی)، با دور شدن از منبع اصلی، امواج آلتراسونيک به سرعت میرا می شوند.

برخی از عیوبی که از طریق تحلیل امواج آلتراسونیک قابل شناسایی هستند، عبارتند از:

برای دریافت فایلهای صوتی نمونه (case study) مربوط به عیوب مختلف در انواع تجهیزات،  می توانید به صفحه دانلودها مراجعه نمایید.

شایان ذکر است برای دتکت کردن و یا به عبارت دیگر دریافت امواج آلتراسونیک از منبع ایجاد، نیاز به استفاده از انواع دتکتورهای موجود به همراه دستگاه آنالایزر مربوطه است. دستگاه آنالایزر آلتراسونیک عملیات دریافت سیگنال و تبدیل فرکانسی آن به حیطه شنوایی انسان را انجام می دهد. لذا می توان امواج تبدیل یافته را به کمک گوشی (head phone) شنید و تفسیر امواج دریافتی نیز توسط اپراتور دستگاه صورت می پذیرد.

در زیر تصاویری از دستگاه آلتراسونیک (سری SDT 170ساخت شرکت SDT) در حین انجام ارزیابی را مشاهده می کنید. از این نوع دستگاه ها می توان برای اجرای برنامه مراقبت وضعیت بر مبنای تحلیل آلتراسونیک استفاده نمود.

تصویر اول، یافتن محلهای نشتی هوای فشرده:

تصویر دوم، بررسی وضعیت بیرینگهای یک موتور الکتریکی:

علاوه بر امواج آلتراسونیک، امواج صوتی نیز از تجهیزات در حال کار در محیط منتشر می شود.

طیف فرکانسی صدا با کمک یک میکروفون و دستگاه آنالایزر قابل مشاهده است که از جهات بسیاری شبیه طیف ارتعاشات خواهد بود، زیرا با مکانیزم مشابهی ایجاد می شوند.

البته بهترین ابزار برای عیب یابی از طریق صدا، قدرت شنوایی انسان است. زیرا گوش انسان قادر به تشخیص الگوهای پیچیده صوت و تفکیک آنها از یکدیگر و نیز ربط دادن آن به انواع خرابی است. در حالیکه برای انجام این کار از طریق آنالایزرها با مشکلات زیادی روبرو خواهی بود. برای شنیدن بهتر، می توان از گوشیهای چک صدا (استتسکوپ) استفاده کرد که یک نمونه از آن را در شکل زیر می بینید.